فارس

فرش فارس  

هنر و صنعت بافندگي فارس در وهله نخست, هنري عشايري و در وهله دوم هنري روستايي است که وابستگي به عشاير دارد. عشاير فارس بويژه قشقائيها و ايل خمسه بيش از ديگر عشاير به اين هنر اشتغال دارند و روستائيان که در مسير اين ايل ها زندگي مي کنند نيز به کار توليد فرش فارس و ساير دستبافت ها مبادرت مي کنند.

طرح هاي آنها داراي رنگ آميزي و طراوت خاصي است. البته در سالهاي اخير بافندگان عشايري به بافتن فرش براي فروش و به سليقه مصرف کنندگان روي آورده اند. ليکن غالباً همان ذهني بافي و رنگهاي مرسوم پيشينيان خود را ادامه مي دهند.
اين «هنر- صنعت» به طور عمده به دست زنان انجام مي شود. به طور کلي توليد دستبافته ها از مرحله ابتدايي تا آخرين مرحله به دست زنان صورت مي گيرد. دار قالي ايل قشقايي مانند ساير عشاير افقي است و بافنده براي بافتن بر روي زمين مي نشيند. بيشتر دارهاي روستايي نيز افقي و گاه عمودي است. علت استفاده عشاير از دار افقي به اين دليل است که با زندگي کوچ نشيني آنها هماهنگي داشته و حمل آن بر پشت چارپايان به سهولت انجام مي گيرد.
فرش هاي قشقايي معمولاً به طريق «ذهني بافي» بافته مي شود. اين نقشه هاي ذهني نوعي بازآفريني سنتي است که از نسل هاي پيشين به امروزيان رسيده است. بافندگان ايلي همان نقوش را تکرار مي کنند بدون آنکه از نقشه استفاده کنند. از اين رو معمولاً هيچ دو فرشي کاملاً و عيناً شبيه يکديگر نيست. بافندگان تازه کار از سرمشق هايي کمک مي گيرند که «حور» ناميده مي شود. بافندگان قشقايي اين سرمشق ها را که يک يک نقشمايه ها و نگاره هاي اصلي بر آن بافته شده است. «دستور» مي گويند. رنگ قالي هاي قشقايي کاملاً به سليقه و خواست بافنده ارتباط دارد.
فرش  فارس اکثراً نرم و تا اندازه اي ظريف و نازک هستند و وجه تمايز آنها با ساير فرش ها نيز همين صفات است. گره در فرش  فارس هم به صورت متقارن (ترکي) و هم به صورت نامتقارن (فارسي) استفاده مي شود. بافت قالي در اکثر مناطق عشايري و روستايي استان فارس رواج دارد و افزون بر مناطقي که ايل قشقايي در آن اسکان دارند. قالي بافي در ديگر شهرها و روستاهاي استان منجمله در آباده و شيراز و فسا نيز مرسوم و متداول است.